2. ჩანასახის პირობითი უფლებაუნარიანობა

ანის მამა დაბადებამდე სამი თვით ადრე გარდაეცვალა. მემკვიდრეობა ორი სახლის, ავტომობილისა და სხვა მრავალი სასარგებლო თუ უსარგებლო ნივთისგან შედგება. ანის 18 წლის ძმა, ბენო, მიიჩნევს, რომ ის მამამისის ერთადერთი მემკვიდრეა.

აქვს ანის რაიმე მოთხოვნა?

არსი
შესაძლებელია, პირს უფლებები, პირობითად, დაბადებამდე წარმოეშვას.
 
წესი
ჩანასახს აქვს პირობითი უფლებაუნარიანობა. მაგალითად, სსკ-ის მე-11 მუხლის II ნაწილით გათვალისწინებულია ჩასახვისთანავე “მემკვიდრედ ყოფნის” უფლების წარმოშობა, რომლის “განხორციელება დამოკიდებულია დაბადებაზე”.
ამასთან, ჩანასახის უფლებაუნარიანობის შეზღუდვა (მხოლოდ მემკვიდრეობაუნარიანობასთან დაკავშირება(13)), შედარებითსამართლებრივი კვლევის შედეგების გათვალისწინებით, უარსაყოფია. უპირატესობა უნდა მიენიჭოს ჯერ კიდევ რომის სამართალში მოქმედ პრინციპს, რომ ჩანასახი უკვე დაბადებულად განიხილება, თუ ეს მისთვის სარგებლის მომტანია(14).

ანალიზი

ანის მემკვიდრედ ყოფნის უფლება შეიძლება წარმოშობოდა სსკ-ის მე-11 მუხლის II ნაწილიდან გამომდინარე.

წინაპირობაა ის, რომ იგი მამის გარდაცვალების მომენტში უნდა ყოფილიყო ჩასახული. ამ შემთხვევაში ის პირობითად უფლებიანად განიხილებოდა, თუ შესაძლებელი იქნებოდა, ეს უფლება მისთვის სარგებლის მომტანად ჩათვლილიყო.

ამ შემთხვევაში საქმის გარემოებებიდან უტყუარად დგინდება, რომ ანი მამის გარდაცვალების მომენტში ჩასახული იყო (“მამა დაბადებამდე სამი თვით ადრე გარდაეცვალა”). ამასთან, ანი უფლებაუნარიანად აღიარების შემთხვევაში მხოლოდ სამართლებრივ სარგებელს მიიღებს.

დასკვნა

ანის წარმოეშვა მემკვიდრედ ყოფნის უფლება.

 

_________
13. იხ. ასევე სსკ-ის 1307-ე მუხლი.
14. იხ. კერესელიძე, კერძო სამართლის უზოგადესი სისტემური ცნებები, 2009, 104 და შემდგომნი.